tầm bóp
Định nghĩa
- Danh từ:
- Thực vật: "tầm bóp" là một loại cây thân thảo, thuộc họ Cà (Solanaceae), có quả mọng nhỏ, khi chín có màu vàng hoặc cam, được bao bọc trong một lớp đài phình to như túi giấy, thường mọc hoang ở nhiều vùng nhiệt đới.
- Quả của cây này: "tầm bóp" cũng dùng để chỉ quả của cây này, có vị ngọt nhẹ, thường được ăn tươi hoặc dùng làm thuốc dân gian.
Ví dụ sử dụng
Danh từ (chỉ cây):
- Cây tầm bóp mọc hoang rất nhiều ở bờ ruộng. (Loại cây thân thảo này phát triển tự nhiên ven các thửa ruộng.)
- Lá tầm bóp được dùng để đắp lên vết thương. (Lá của cây tầm bóp có tác dụng chữa lành vết thương khi đắp ngoài da.)
Danh từ (chỉ quả):
- Trái tầm bóp chín có vị ngọt thanh, trẻ em thường hái ăn. (Quả tầm bóp khi chín có vị ngọt nhẹ, trẻ em thường thu hái để ăn.)
- Tôi thấy bà bán trái tầm bóp ở chợ quê. (Tôi thấy người bán quả tầm bóp tại khu chợ ở nông thôn.)
Các cách sử dụng nâng cao
"quả tầm bóp": cụm từ chỉ quả của cây tầm bóp, thường được dùng trong bối cảnh ẩm thực hoặc y học cổ truyền.
- Quả tầm bóp có thể làm mứt hoặc ngâm rượu thuốc. (Quả tầm bóp có thể chế biến thành mứt hoặc ngâm với rượu để làm thuốc.)
"cây tầm bóp": cụm từ chỉ toàn bộ cây, dùng trong bối cảnh nông nghiệp hoặc sinh thái.
- Cây tầm bóp thường mọc ở nơi đất ẩm và nhiều ánh sáng. (Cây tầm bóp phát triển tốt ở những vùng đất ẩm ướt và có nhiều ánh sáng mặt trời.)
Biến thể và từ gần giống
Thù lù (danh từ): tên gọi khác của cây tầm bóp, thường dùng ở miền Bắc Việt Nam.
- Quả thù lù chín vàng rất thơm. (Quả của cây thù lù khi chín có màu vàng và mùi thơm.)
Lồng đèn (danh từ): biệt danh dân gian của quả tầm bóp do hình dạng lớp đài bao quanh giống chiếc lồng đèn.
- Trẻ em hay chơi trò xếp hình với quả lồng đèn. (Trẻ em thường dùng quả tầm bóp để chơi trò xếp hình do hình dáng độc đáo.)
Từ đồng nghĩa
- Thù lù: tên gọi khác của cây tầm bóp trong tiếng Việt.
- Coqueret: từ tiếng Pháp chỉ loại cây này, tương đương với "tầm bóp" trong tiếng Việt.
Thành ngữ liên quan
- Quả tầm bóp mà đòi làm lồng đèn: thành ngữ châm biếm, chỉ người có tham vọng vượt quá khả năng hoặc vị trí thực tế của mình.
- Nó mới học lớp 5 mà đã đòi thi đại học, đúng là quả tầm bóp mà đòi làm lồng đèn. (Cậu bé mới học lớp 5 nhưng lại muốn thi đại học, thật là một người có tham vọng không thực tế.)